onkonet.pl » dla pacjentów » inf. o nowotworach » nowotwory przew. pokarmowego » rak trzustki
rozmiar czcionki:  A  A  A
main banner
Sposób wyszukiwania w Onkonet.pl jest identyczny
jak dla wyszukiwarki Google
leczenie bólu - nowy dział

Rak trzustki

Klasyfikacja TNM

Klasyfikacja TNM dotycząca raka części egzokrynnej trzustki odpowiada klasyfikacji patologicznej pTNM

Cecha T (guz pierwotny):
Tx - nie można ocenić guza pierwotnego
T0 – nie stwierdza się obecności guza pierwotnego
T1 – guz ograniczony do trzustki do 2 cm średnicy
T2 - guz ograniczony do trzustki powyżej 2 cm średnicy
T3 – guz nacieka przez ciągłość: dwunastnicę, przewód żółciowy wspólny, tkanki okołotrzustkowe
T4 – guz nacieka przez ciągłość: żołądek, śledzionę, jelito grube, sąsiadujące pnie naczyniowe

Cecha N (okoliczne węzły chłonne):
Nx - nie można ocenić okolicznych węzłów chłonnych
N0 – nie stwierdza się przerzutów nowotworowych w okolicznych węzłach chłonnych
N1 – stwierdza się przerzuty w okolicznych węzłach chłonnych
     N1a – przerzut w pojedynczym regionalnym węźle chłonnym
     N1b – przerzuty w licznych regionalnych węzłach chłonnych

Uwaga: Okoliczne węzły chłonne w guzie trzustki:
górne - powyżej głowy i trzonu trzustki; dolne - poniżej głowy i trzonu trzustki; tylne - trzustkowo-dwunastnicze tylne, przewodu żółciowego wspólnego oraz krezkowe bliższe; śledzionowe - wnęki śledziony i ogona trzustki (dla guzów trzonu i ogona trzustki); pnia trzewnego - dla guzów głowy trzustki; przednie - trzustkowo-dwunastnicze przednie, odźwiernikowe (tylko dla guzów głowy trzustki) i krezkowe bliższe.

Dla prawidłowej oceny histopatologicznej wymagane jest usunięcie przynajmniej 10 regionalnych węzłów chłonnych

Cecha M (przerzuty odległe):
Mx - nie można ocenić przerzutów odległych
M0 - brak przerzutów odległych
M1 - obecne przerzuty odległe

Stopnie złosliwości (Grading). Zróżnicowanie komórek guza od wysokozróżnicowanych do niskozróżnicowanych lub niezróżnicowanych określane w stopniach od I do IV.
Parametry dodatkowe, opisujące naciek na naczynia , otrzewną lub inne dane nie opisane przez poprzednie cechy

Leczenie chirurgiczne

Leczenie operacyjne w raku trzustki polega na wykonaniu:
- radykalnych zabiegów operacyjnych (resekcje leczące)
- resekcji łagodzących (paliatywnych)
- innych operacji łagodzących (zespolenia omijające)

Raport "The surgical treatment of pancreatic carcinoma" Trede M. uwzględnia trzy sposoby podejścia do resekcyjnych raków trzustki:
- „nihilist”- łagodzące operacje nawet w resekcyjnych zmianach.
- „activist”- operacja dotyczy tzw. regionalnej pankreatektomii z usunięciem poza-otrzewnowych węzłów chłonnych, nawet z częściowym wycięciem żyły wrotnej, tętnicy krezkowej górnej, pnia trzewnego lub tętnicy wątrobowej.
- „realistic”- odnosi się do resekcyjnych, niewielkich guzów. Wykonuje się resekcje całkowite, częściowe resekcje trzustki z wycięciem dwunastnicy, z zaoszczędzeniem odźwiernika lub resekcje lewostronne.

Radykalne zabiegi operacyjne (resekcje leczące) polegają na:
- wycięciu głowy trzustki z dwunastnicą (pancreatoduodenectomia)
- częściowym obwodowym wycięciu trzustki (lewostronna pankreatektomia, pancreatectomia subtotalis)
- całkowitym wycięciu trzustki wraz z dwunastnicą (pancreatectomia totalis)

Zabiegi resekcyjne trzustki powinny być wykonywane w wyspecjalizowanych ośrodkach. Chirurdzy zajmujący się chirurgią trzustki mają niskie odsetki powikłań (2% do 3% śmiertelności okołooperacyjnej).

Leczenie uzupełniające w raku trzustki

Rokowanie w przebiegu raka trzustki jest z reguły bardzo złe, a wartość radioterapii i chemioterapii w jego leczeniu nie jest udowodniona. Resekcja guza we wczesnym stadium zaawansowania nadal stanowi jedyną szansę wyleczenia chorego. Najczęściej jednak rak trzustki rozpoznawany jest zbyt późno, tym samym, wobec jego zaawansowania, umożliwiąjąc wykonanie jedynie zabiegów paliatywnych. Dlatego też, prowadzone są kliniczne badania próbne, których celem jest określenie optymalnego leczenia wspomagającego w raku trzustki.

Leczenie wspomagające możemy podzielić na trzy grupy:
- śródoperacyjną radioterapię
- chemioterapię
- chemioterapię i radioterapię stosowane razem


Śródoperacyjna radioterapia

Śródoperacyjna radioterapia stosowana jest w nowotworze nieoperacyjnym lub po resekcji paliatywnej. Jednorazowo podawana jest duża dawka napromieniania. Analiza czasu przeżycia komórki sugeruje, że śródoperacyjne podanie dawki 20 Gy jest równorzędne z napromienianiem przezskórnym w dawce 40-60 Gy.


Chemioterapia

Chemioterapia podawana jest we wszystkich stopniach zaawansowania klinicznego raka trzustki. Rozróżniamy 2 typy:

chemioterapię jednolekową
5-Fu jest najlepiej zbadanym lekiem stosowanym w leczeniu raka trzustki. Większość badań próbnych wykazuje odpowiedź na ten chemioterapeutyk w 20%. Najczęściej stosowanym kursem jest: 500mg/m2 powierzchni ciała codziennie przez 5 dni co 6 miesięcy.

Gemcitabine jest nowym lekiem, który wszedł niedawno w III fazę badań klinicznych. Efekt jego działania jest wciąż trudny do określenia, gdyż, pomimo statystycznie lepszych wyników w poprawie stanu klinicznego chorych, mediany przeżycia po zastosowaniu 5-FU i Gemcitabiny są podobne (4,4 mies. vs 5,7 mies.)

chemioterapię skojarzoną
Badania kliniczne wskazują, że największą specyficzność do raka trzustki wykazują następujące schematy chemioterapii:
ELF (Etopozid + Leucovorin + 5-Fu)
FA (5-Fu + Doxorubicyna)
FAM (5-Fu + Doxorubicyna + Mitomycyna)

Schematy chemioterapii stosowane w leczeniu raka trzustki:

G – gemcytabina
Co 28 dni: gemcytabina 1000 mg/m2 dożylnie w dniu 1, 8, 15

GP – gemcytabina, cisplatyna
Co 28 dni: gemcytabina 1000 mg/m2 dożylnie w dniu 1, 8, 15, cisplatyna 25 mg/m2 dożylnie w dniu 1, 8, 15

LFP – folinian wapnia, fluorouracyl, cisplatyna
Co 28 dni: folinian wapnia 20 mg/m2 dożylnie w dniach 1-5, fluorouracyl 300 mg/ m2 dożylnie we wlewie ciągłym w dniach 1-5, cisplatyna 20 mg/m2 dożylnie we wlewie ciągłym w dniach 1-5

FU – fluorouracyl
Co 28 dni: fluorouracyl 500 mg/m2 dożylnie w dniach 1-5

GemCap – gemcytabina, kapecytabina
Co 21 dni: gemcytabina 1000 mg/m2 dożylnie w dniach 1 i 8, kapecytabina 650 mg/m2 2 razy dziennie doustnie w dniach 1-14


Chemioterapia i radioterapia

Chemioterapia i radioterapia w połączeniu stosowana jest u chorych z nieresekcyjnym rakiem trzustki. Kurs składa się z napromieniania dawką 35-45 Gy z dwoma trzydniowymi kursami 5-Fu a następnie 5-Fu w dawce 500 mg/m2 pc. przez 5 dni co 4 miesiące. Nie ma dotychczas przekonywujących wyników o wyższości leczenia skojarzonego w stosunku do samej radioterapii.

Rokowania

U tych chorych, u których możliwe było przeprowadzenie resekcji leczniczej i operacja zakończyła się powodzeniem, średni czas przeżycia mieści się w przedziale od 12 do 19 miesięcy, a przeżycie 5-letnie wynosi 15-20%.

Generalnie, 12 miesięczne przeżycie w raku trzustki nie przekracza 24%, a przeżycie 5-letnie wynosi mniej niż 5%.
Mediana przeżycia po resekcjach paliatywnych wynosi 11 miesięcy.
Mediana przeżycia po zabiegach paliatywnych (zespolenia omijające) – 6 miesięcy.




Opracowanie:
dr hab. n.med. Tomasz Jastrzębski,
specjalista chirurgii onkologicznej, specjalista chirurgii ogólnej